Wat is een open fonds voor gemene rekening? Een open fonds voor gemene rekening is een samenwerkingsvorm waarbij meerdere deelnemers gezamenlijk beleggen. Het bijzondere is dat zo’n fonds zelfstandig belastingplichtig is voor de vennootschapsbelasting. Daardoor vallen de bezittingen in het fonds in principe buiten uw persoonlijke box 3-grondslag. Meer informatie over de fiscale behandeling van een fonds voor gemene rekening vindt u op Fonds voor gemene rekening | Belastingdienst
“…Doet u waar u goed in bent en laat de rest aan ons over…”
Spaarfonds met partner, belast in box 3?
Wat speelde er in deze zaak?
De Belastingdienst accepteerde dit niet en nam de spaartegoeden gewoon mee in de belastingaanslag over 2022. Het echtpaar maakte bezwaar, maar ving ook bij de rechter bot. Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde op 29 april 2026 () dat er geen sprake was van een geldig open fonds voor gemene rekening.
Waarom ging het mis?
Verhandelbare bewijzen van deelgerechtigdheid. Om van een open fonds te spreken, moeten de participaties vrij verhandelbaar zijn. Dat kan via certificaten (waardepapieren) of via een participantenregister dat de beheerder bijhoudt. In deze zaak waren er geen certificaten uitgegeven. En hoewel de overeenkomst zelf een participantenregister noemde, was dat register er in de praktijk nooit gekomen. Dat was voor het hof al een serieus probleem.
Toestemming van alle deelnemers vereist. Het echtpaar gaf aan dat een buitenstaander alleen kon toetreden tot het fonds als de overeenkomst werd aangepast, wat de instemming van alle bestaande participanten vereiste. Omdat het fonds alleen uit de twee echtgenoten bestond, betekende dit in de praktijk: overdracht van participaties was alleen mogelijk met goedkeuring van beiden. Dat is het tegenovergestelde van ‘vrij verhandelbaar’.
Persoonlijke band speelt ook mee. Het hof voegde daar nog aan toe dat het, gelet op de hechte relatie tussen de echtgenoten en de aard van de bezittingen (gewone spaartegoeden), volstrekt onwaarschijnlijk was dat een derde ooit zou willen toetreden tot dit fonds. De constructie hield dan ook geen stand.
Wat betekent dit voor u?
Enkele praktische punten om rekening mee te houden:
- Een participantenregister dat in de overeenkomst wordt beloofd maar nooit wordt aangelegd, telt niet mee.
- Een fonds tussen alleen u en uw fiscale partner wordt snel gezien als een schijnconstructie, zeker als de kans op toetreding van derden nihil is.
- Gewone spaartegoeden zijn in de ogen van de rechter geen geschikt fundament voor een beleggingsfonds dat buitenstaanders zou aantrekken.
Wat kunt u doen?
Wilt u uw spaargeld of beleggingen slim en legaal structureren, onderzoek dan de reguliere vrijstellingen en fiscaalvriendelijke spaarproducten. Constructies die op papier kloppen maar in de praktijk geen echte vrijheid van overdracht kennen, worden door de Belastingdienst en de rechter consequent afgewezen.